Waarom volgorde telt onder de Omgevingswet

Sinds 1 januari 2024 vervangt de Omgevingswet 26 wetten. Voor de behandelaar is het zoekwerk er niet korter op geworden. De bronnen zijn gelaagd en verwijzen naar elkaar: de bruidsschat staat in het tijdelijke deel van het omgevingsplan, dat deel bevat ook het oude bestemmingsplan, en het Besluit bouwwerken leefomgeving (de landelijke bouwregels) verwijst intern tussen vergunningvrije gevallen, uitzonderingen en meldingen.

Zonder vaste route komt elke behandelaar op een ander pad uit. Twee collega's met dezelfde vraag beginnen op een andere plek en trekken een andere conclusie. Een vaste volgorde voorkomt dat: iedereen doorloopt dezelfde stappen, en elke stap levert een artikel op dat je kunt noemen.

Twee soorten regels

Onder de Omgevingswet toets je een bouwplan langs twee lijnen. De omgevingsplanactiviteit gaat over de vraag of het bouwwerk op deze plek past: de regels in het omgevingsplan over gebruik, maten en uiterlijk. De bouwtechnische activiteit gaat over het bouwwerk zelf: voldoet het aan de landelijke bouwregels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving?

Beide lijnen hebben een eigen uitkomst. Een uitbouw kan in het omgevingsplan passen en technisch toch een melding vragen. Een antwoord aan de inwoner is pas compleet als beide lijnen zijn nagelopen.

De lagen: bruidsschat, tijdelijk omgevingsplan en oud bestemmingsplan

Bij de start van de Omgevingswet zijn rijksregels die naar gemeenten overgingen als bruidsschat in het tijdelijke deel van het omgevingsplan beland, in artikelen die met 22 beginnen. Ook de oude bestemmingsplannen horen bij dat tijdelijke deel, totdat de gemeente ze omzet. Eén plan dus, met lagen uit verschillende periodes en in verschillende opbouw.

Het antwoord op de vraag of iets vergunningplichtig is, staat daardoor niet op één plek. De bruidsschat kan iets regelen, het oude bestemmingsplan iets anders, en waar de gemeente al nieuwe regels vaststelde, gelden die. Wie alleen het bestemmingsplan opent, zoals vóór 2024 gebruikelijk was, mist de bruidsschat. Wie alleen de bruidsschat leest, mist de regels voor de locatie.

Een vaste route voor het omgevingsplan

Werk van de algemene laag naar de specifieke laag. Begin bij de bruidsschat: welke gevallen zijn vergunningvrij, en wanneer geldt een vergunningplicht? Kijk daarna welke beoordelingsregels gelden als er wel een vergunning nodig is. Leg de uitkomst tot slot naast de regels voor de locatie: het oude bestemmingsplan of de nieuwe regels van de gemeente.

Wie bij het bestemmingsplan begint, trekt conclusies voordat duidelijk is welk kader geldt. Sluit elke stap af met het artikel voordat je doorgaat.

Een vaste route voor de landelijke bouwregels

De bouwtechnische kant volgt het Besluit bouwwerken leefomgeving. Begin bij de vergunningvrije gevallen en de uitzonderingen daarop: een geval dat vergunningvrij lijkt, kan door een uitzondering toch vergunningplichtig zijn. Kijk daarna of er een meldingsplicht geldt, want vergunningvrij is niet regelvrij. Sluit af met de voorschriften die voor het bouwwerk gelden.

Voor beide routes geldt: elke conclusie krijgt een artikel. Dan kan een collega, de aanvrager of de bezwaarcommissie hem nalopen.

Wat er misgaat zonder vaste volgorde

Ongelijke antwoorden: de ene behandelaar begint bij het oude bestemmingsplan, de ander bij de bruidsschat, en bij dezelfde casus komen ze tot een ander antwoord. Voor de aanvrager voelt dat als willekeur, ook als beiden zorgvuldig werkten.

Bezwaarrisico: in bezwaar wordt de motivering getoetst. Een besluit waarvan de route niet te reconstrueren is, staat zwakker dan een besluit met per stap een vindplaats.

Inwerktijd: nieuwe collega's die de lagen zelf moeten ontdekken, doen daar lang over en nemen de werkwijze over van wie toevallig naast ze zit. Een opgeschreven volgorde maakt het werk overdraagbaar.

De volgorde borgen in je team

Schrijf de stappen op als vast onderzoeksprotocol, met de regel dat elke conclusie een artikel krijgt. Leg vast welke bronnen gelden: wetten.overheid.nl voor de wetten, het omgevingsplan van je gemeente voor de planregels, lokaleregelgeving.overheid.nl voor verordeningen en beleidsregels, en het Kadaster voor perceel en gebouwen.

Gebruik het protocol in het casusoverleg en laat nieuwe collega's hun onderzoek langs de stappen presenteren. Een behandelaar die maanden later een besluit moet verdedigen, hoeft dan niet op zijn geheugen te vertrouwen: de route staat in het dossier.

Waar Vergunnex past, en waar de behandelaar beslist

Het zoekwerk langs deze lagen kan Vergunnex doen. Je plakt de hele mail van de inwoner erin. Vergunnex zoekt de regels voor het adres op, toetst in een vaste volgorde en zet bij elk oordeel het artikel, letterlijk geciteerd en klikbaar. Onder het antwoord staat wat Vergunnex heeft gecontroleerd. In Peel en Maas zijn meer dan 600 plannen en besluiten van de gemeente ingelezen, en de regels van rijk, provincie en waterschap worden per adres opgehaald.

Staat het nergens duidelijk, bijvoorbeeld bij twee woningen op één perceel, dan zegt Vergunnex dat het niet vast te stellen is, met de reden. Op verzoek schrijft Vergunnex een conceptantwoord aan de inwoner. De behandelaar beoordeelt het, past het aan en verstuurt het zelf.

Zelf zien hoe het werkt

Plan een gesprek via de contactpagina op vergunnex.nl en neem een vraag van een inwoner mee die je deze week kreeg. Je ziet dan hoe Vergunnex die vraag langs de twee soorten regels beoordeelt, met het artikel bij elk oordeel.

Probeer het met je eigen team

Plak een mail die nu bij jullie ligt en zie de beoordeling, met het artikel bij elk oordeel.

Gratis beginnen Plan een gesprek